Ünlü Şizofreni Hastaları

Buradasınız: ://Ünlü Şizofreni Hastaları

Ünlü Şizofreni Hastaları

Münir Özkul

Pek çok yerde Münir Özkul’un şizofreni hastası olduğu ve doktorunun “Bu adamı neden iyi etmek istiyorsunuz? Sanatı ve başarısının nedeni bu yakındığı özellikler. Onları iyi edersek, ortada sağlıklı bir kabuk kalır. Bırakın olduğu gibi devam etsin, şimdi mutsuzlukları içinde mutludur. İyi olursa büsbütün mutsuz olur.” dediği yazılı.

1970 yılında Abdi İpekçi’nin Münir Özkul ile yaptığı ve Münir Özkul’un psikotik yaşantısını da anlattığı röportajı okumak için tıklayın.

Tom Harrell

ABD’li caz trompetçisi ve kompozitörü

Sekiz yaşında trompet çalmaya başlayan Tom Harrell, 13 yaşında taşındıkları San Fransisco’da lokal müzik gruplarıyla sahneye çıkmaya başlar. 1969’da Stanford Üniversitesi’nde eğitimini tamamlar ve Stan Kenton`s Orchester ile turlara çıkmaya başlar. Kenton’ın grubundan ayrıldıktan sonra Woody Herman Big Band (1970-1971),  Azteca (1972), Horace Silver Quintet (1973-1974), Sam Jones Big Band, Lee Konitz Nonet (1979-1981), George Russell, Mel Lewis Orchestra (1981) ve Charlie Haden’s Liberation Music Orchestra gibi kişi ve gruplarla çalışır. Bill Evans, Dizzy Gillespie, Bob Brookmeyer, Lionel Hampton ile stüdyo kayıtları yapar. 1983’ten 1989’a kadar Phil Woods Quintet in üyesidir ve sayısız dünya turuna çıkar.
1989’dan bu yana kendi kurduğu grubuyla çalışmaktadır.
Paranoid şizofreni bozukluğunu ağır derecede yaşayan müzisyen, trompetini çalmadığı anlarda, sahnede boynu bükük sakince bekler. Solo çaldığı kısımlarda yavaşça mikrofona yönlenir, kafasını hafifçe kaldırır ve parçası bittiğinde yine eski haline geri döner.
John_Forbes_Nash

John Forbes Nash

John Forbes Nash

ABD’li matematikçi
Lisans ve yüksek lisans eğitimini Carnegie Teknoloji Enstitüsü (günümüzde Carnegie Mellon Üniversitesi)’de ders çalışmadan dereceyle tamamladıktan sonra doktora yapmak için Princeton Üniversitesi’ne gitti. 21 yaşında hazırladığı doktora tezi, “Oyun Teorisi”, ona uzun yıllar sonra, 1994’te Nobel Ekonomi Ödülünü kazandırdı. Genç deha, John von Neumann’ın icadı olan oyun teorisindeki sorunları çözüp kullanılır hale getirdi. 30 yaşına kadar parlak fikirleri ve göze çarpan kişiliği sayesinde hızla yükselip matematik camiasının önde gelen isimlerinden biri oldu. MIT’de profesörlük yapmaya başladığında karısı Alicia Larde ile tanıştı. Larde o zamanlar daha bir fizik öğrencisiydi. Nash’in şizofreni sorunları başlamadan kısa süre önce çiftin bir oğlu oldu. John Nash aynı zamanda soğuk savaş döneminde ordu adına şifre çözücü olarak çalışmıştır.
Hastalığının ilk belirtileri 1958 yılında görülmeye başladı. Bir oda arkadaşı olmamasına rağmen bir oda arkaşından bahsedip etrafındakileri korkutmuş ve oda arkadaşıyla yaptığı hayali sohbetler onun şizofren olduğunu ortaya çıkarmıştır. Daha sonra bu hastalığı kendi zekasını kullanarak yenmiştir.
Alicia Larde-John Nash çifti 1963’te boşandı ve 1970’te tekrar bir araya geldi. Bu tarihten itibaren darılıp barışan çift, kendileri hakkında “aynı çatı altındaki iki yabancı” benzetmesini yapmıştı. Nash 1994’te Nobel Ödülü’nü kazandıktan sonra aralarını düzelttiler ve 1 Haziran 2001’de tekrar evlendiler.
Nash, 1945 ve 1996 yılları arasında 23 bilimsel çalışma yayınladı, ayrıca “Essays on Game Theory” (1996) ve “The Essential John Nash” isimli kitapları yazdı. Aynı zamanda “Hex” ve “So Long Sucker” adlı 2 popüler oyunun yaratıcıları arasındadır. Princeton’da matematik üzerine çalışmalar yapmaktaydı.
Yaşantısı, Akıl Oyunları adlı filme konu olmuştur.
Nash 23 sayısıyla takıntılıydı. Nash, toplam 23 bilimsel makale yayınlamıştı.
Nash, 21 Ağustos 2009’da kalp krizi geçirdi. Dört gün hastanede yattıktan sonra kendine geldi ve eve döndü. Doktoru ölümü ucuz atlattığını ve sağlığının tehdit altında olduğunu söyledi. Nash düzenli ilaç kullandı.
23 Mayıs 2015’te eşiyle birlikte New Jersey otoyolunda geçirdikleri trafik kazasında ikisi de hayatlarını kaybetmişlerdir.
Ahrş Gonal

Andy Goram

Andy Goram

İskoçyalı Futbol Oyuncusu / Kaleci

İngiliz gazeteleri İskoç kaleci Rangers takımında oynayan (daha sonra Manchester United futbol kulübüne kiralandı) Andy Goram’a şizofreni tanısı konulduğunu bildirdi. Goram İskoçya’nın en iyi kalecesi ve Rangers’da oynadığı sıralarda onu rahat bırakmayan diz yaralanmalarına rağmen Avrupa’nın en iyi kaleceleri arasında sayılıyor. Üstün reaksiyon yeteneği ve cesareti onun ilk kez İskoçya kaptanı olduğu 1986 Oldham Athletic player kupasından sonra Dünya Kupası sırasında tanınmasını sağladı.

Antoine Marie Joseph Artaud

Antoine Marie Joseph Artaud

Antonin Artaud

(d. 4 Eylül 1896, Marsilya – ö. 4 Mart 1948, Paris)

Fransız oyun yazarı, oyuncu, yönetmen ve şair

Artaud’nun ailesi İzmir’den göç etmiş Yunanlardandır.
Dört yaşında geçirdiği menenjit hastalığı onu ergenlik dönemine kadar takip eder. Yine bu dönemde girdiği depresyonlardan kaynaklı sanatoryuma yatırılır. Burada Arthur Rimbaud, Charles Baudelaire ve Edgar Allan Poe okumaya başlayan Artaud aynı zamanda şiir de yazmaya başlar.
27 yaşında Paris’e taşınan Artaud burada tiyatro yazarlığı ve film yönetmenliğine başlar. Nazilerin Fransa’yı işgal ettiği dönemde Rodez’deki bir psikiyatri kliniğine yatırılır. Burada sanat terapisi yanında elektro şok tedavisi gören Artaud resim çizmeye ve yazmaya başlar. Bugünkü Psikologlar Artaud’nun hastalığının şizofreni olduğu kanısındalar.
1948 yılında yakalandığı bağırsak kanserinden kısa bir süre sonra ölür.

Oyunları

L’ombilic des limbes: Ventre brule, La mére folle, Le jet de sang (1925, Yanık Karın, Kan Fışkırması: Koyunların Omurgası)
La coquille et le clergyman (senaryo, 1927, Deniz Kabuğu ve Mollalık)
Le pierre philosophale, (sözlü pantomim, 1933, Tılsımlı Taş)
Atrée Thyeste (Seneca’dan uyarlama, 1934, Atrée ve Thyeste)

Kitapları

Tiyatro ve İkizi
Tanrı Yargısının İşini Bitirmek İçin
Yaşayan Mumya
Suç Ortakları ve İşkenceler
Toplumun İntihar Ettirdiği Van Gogh (Van Gogh/Le Suicidé de la Société)
Heliogabalos Taşlı Anarşist (Héliogabale ou l’Anarchiste couronné)

Nijinski_in_Albret_du_Ballet_Giselle_2Vaslav Nijinski

(d. 12 Mart 1889 ö. 8 Nisan 1950)
Polonyalı balet
Tomasz Niżyński ve Eleonora Bereda’nın çocuğu olarak dünyaya gelen Nijinski, ebeveynleri gibi bale ile ilgilenir. 1908’de Sankt Petersburg İmparatorluk Dans Akademisi’nde eğitimine başlayan Nijinski, yüksek sıçrama gücüyle dikkat çeker.
Sergei Djagilew 1909’da Paris’te Ballets Russes’ì kurduğunda Nijinski ve Anna Pavlova başrolleri paylaştılar. 1913’te Macar balerin Romola de Pulszky’e aşık oldu ve evlendi.
1916’da Kuzey Amerika’daki bir turnede psikolojik bir hastalığın ilk belirtileri görülür. 1919’da ağır bir sinir krizinden sonra şizofreni teşhisi konulur ve Nijinski bundan sonraki hayatını psikiyatri kliniklerinde geçirir. 1950’de Londra’da ölen Nijinski üç yıl sonra Paris’e gömülür.
Şizofreni Dernekleri Federasyonu başkanı Doç. Dr. Haldun Soygür’ün katkılarıyla hazırlanan, Vaclav Nijinski’nin hayatını anlatan belgesel CD’sini Mavi At Kafe’den temin edebilirsiniz.

Louis Wain

(1860 – 1939)

Yaptığı sıradışı kedi resimleriyle tanınan ünlü bir ressamdır. Onun tablolarında çay partisi veren kediler gibi olağan dışı durumlara rastlayabilirsiniz. Ölümünden on beş yıl kadar önce şizofreniye yakalan ve iyi olduğu dönemlerde kedileri en sevimli ve insanımsı halleriyle tasvir eden Wain’in, hastalığı atakta olduğu dönemlerde tavuskuşu kuyruğuna benzeyen, sanki dışarıya enerji yayıyormuş gibi görünen, rengarenk ve kelimenin tam anlamıyla rahatsız edici kediler resmetmeye başlamıştır.

Adolf Wölfli

İsviçreli sanatçı

1864-1930 yılları arasında yaşamış olan Adolf Wölfli, paranoid şizofreni tanısı ile Bern yakınlarındaki Waldau psikiyatri hastanesine yatışından 4 yıl sonra resim yapmaya başlamıştır.

Karakalem ve renkli kalemle ciltlerle dekoratif resimler, desenler yapmış, yazılar yazmıştır.

Ölümünden önce resimleri satılmaya başlayan Wölfli’nin ölümünden sonra adına bir vakıf kurulmuş ve eserleri İsviçre Bern sanat müzesinde korunmaya alınmıştır.

Adolf Wölfli’nin 30 yılı aşkın süre yaşadığı hastanede psikozun ilerlemesinden sonra evreni yeniden kurma çabası içinde resimlerinde uzaya açıldığı ve onları Aziz Adolf olarak imzaladığı görülür.
Adolf Wölfli’nin eserlerinde sonuna kadar kişisel stilini koruduğu ve resimlerinin estetik bütünlüğü olduğu görülmektedir.

Carlo Zinelli

İtalyan ressam

1947’de 31 yaşında iken Verona Psikiyatri Hastanesi’ne paranoid şizofreni tanısı ile yatırılmış, 1974’de ölümüne kadar orada kalmıştır. Hastanede kendi kendine resim yapmaya başlamıştır.

Carlo Zinelli hastanede yattığı sırada Dr. Andereoli onunla özel olarak ilgilenmiş ve resimlerinin “art brut” yani ham sanata ait olduğunu hissetmiştir.

Dr. Andereoli, Carlo Zinelli’yi sanat dünyasına tanıtmak için Paris’e gitmiş ve resimlerini çağdaş Fransız ressamlarından Jean Dubuffet’ye göstermiştir. Dr. Andereoli, Carlo Zinelli’nin resimlerini periyodik olarak Verona, Milano ve Floransa’daki galerilere yollayarak sergi açmasını sağlamıştır.  Bu sayede Carlo Zinelli,  o dönemdeki “Art brut” ressamları arasında yerini almıştır.

helfgottDavid Helfgott

(d. 19 Mayıs 1947), Avustralyalı konçerto piyanisti

Dünyanın en önemli piyanistlerinden biri kabul edilen ve hayatı Oscar ödüllü ‘Shine’ filmi ile beyazperdeye aktarılan şizofreni hastası Helfgott Melbourne’de Polonya asıllı yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Daha beş yaşındayken babasının öğretmenliği ile harika çocuk olarak tanınmıştır. On yaşına geldiğinde Perth’li piyano öğretmeni Frank Arndt’dan ders almış ve gerek tek gerekse de ablası Margaret ile katıldığı birkaç yerel yarışmada ödüller kazanmıştır.

On dört yaşına geldiğinde yine Perth’li besteci James Penberthy ve yazar Katharine Susannah Prichard ABD’de müzik eğitimi alması için para toplamış ancak babası henüz bağımsız yaşamaya uygun olmadığını savunarak bu teklifi reddetmiştir.

Helfgott on dokuz yaşına geldiğinde Londra, İngiltere’deki Kraliyet Müzik Akademisi (Royal Academy of Music)’ne burs kazanmış ve piyanist Cyril Smith ile üç yıl çalışmıştır.

Londra’da kaldığı süre içerisinde şizoaffektif bozukluğu daha da belirginleşmiştir. 1970 yılında Perth’e dönmüş ve ilk eşi Clara ile 1971’de evlenmiştir. Evliliği bittikten sonra Graylands Sinir ve Akıl Hastalıkları hastanesine yatırılmış ve on yıl süresince elektroşok da içeren psikiyatrik tedavi görmüştür.

1984’te bir barda yeniden çalmaya başlayıp astrolojist Gillian Murray ile karşılaştıktan birkaç ay sonra ikinci evliliğini yapmış ve 1980’ler ve 1990’lar boyunca Avustralya ve Avrupa’da başarılı konçertolar çalmıştır.

Helfgott genellikle romantik müzik (Modest Mussorgsky, Sergei Rachmaninoff, Frédéric Chopin, Franz Liszt, Robert Schumann ve Nikolai Rimsky-Korsakov) seslendirmektedir.

Rachmaninov’un oldukça zor olan 3. Piyano Konçertosu’nu icra edebilen nadir sanatçılardan olan Helfgott için The Guardian gazetesi şu ifadelere yer vermiştir:

“Pavarotti futbol fanatiklerine operayı sevdirdi, David de hayatı boyunca hiç klasik müzik konserine gitmeyecek olan insanlara piyanoyu ve klasik müziği sevdiriyor. Gerçekten de 12 yıl akıl hastanesinde yattıktan sonra hayata karışan bir adamın müziğini hemen hemen herkes merak ediyor.”

Martin Ramirez

(30 Ocak 1895 – 17 Şubat 1963) 

Meksikalı ressam

Meksika’da doğdu. 1918’de María Santa Ana Navarro Velázquez’le evlendi. Ramirez, iş bulmak amacıyla hamile karısını ve üç çocuğunu bırakarak Meksika’dan Amerika’ya göçtü. 1925-1930 yılları arasında Kaliforniya’da demiryollarında çalıştı. Hiç İngilizce bilmiyordu ve altı yıl sonra işsiz ve evsiz kaldı.

1931 yılında polis tarafından alıkonuldu ve hastaneye yatırıldı. Katatoniye doğru giden şizofreni teşhisi kondu. Önce Kaliforniya Stockton’da, Stockton Devlet Hastanesinde, sonra 1948 başlarında Sacramento yakınlarında Ausburn’da DeWitt Devlet Hastanesi’nde olmak üzere 30 yıl hastanede yattı. Bu süre içinde resimlerini ve kolajlarını yaptı.

Psikoloji ve sanat profesörü Tarmo Pasto, DeWitt Devlet Hastanesi’ni ziyaretinde Ramirez’in resimleriyle karşılaştı ve büyük bir kısmını korudu. Ramirez, eserlerini patates ve tükürükten oluşan yapıştırıcı ile yapıştırılmış kahverengi kağıt torbalar, atık kağıtlar ve kitap sayfaları ile yapmıştır. Eserlerinde, Meksika geleneksel halk sanatı ve yirminci yüzyıl modern sanat, kendine has resimleme ile ifade edilir. Bunlar çok sayıda Meryem ana resimleri, at biniciler, tünellere girip çıkan trenler, ayrıca yeryüzünü gösteren ortak merkezli çizgiler, tüneller, tiyatro sahne önü ve dekoratif örüntülerdir.

Friedrich_hoelderlinJohann Christian Friedrich Hölderlin

(d. 20 Mart 1770 Lauffen am Neckar; ö. 7 Haziran 1843 Tübingen)

Alman lirik şair

Friedrich Hölderlin klasik çağın ve romantizmin en önemli temsilcilerindendir.

Alman şair Johann Christian Friedrich Hölderlin, 20 Mart 1770’te Lauffen am Neckar’de doğdu, 7 Haziran 1834’te Tübingen’de öldü. Küçük yaşlarda babasını, büyükbabasını ve kardeşlerini yitirdi, bu ölümler Hölderlin’i çok etkiledi. Tübingen Manastırı’nda dinbilim, Jena Üniversitesi’nde öğrenim gördü. Hölderlin’in şiirlerini Schiller, Goethe’ye gösterdi, Goethe beğenmeyince müthiş bir düş kırıklığı yaşadı. Özel ders vererek yaşamını kazandı. Bordeaux’a gittiğinde sevdiği kadının öldüğü öğrenince ruhsal bozukluklar yaşamaya başladı. Stuttgart dönüşünde hükümet doktoru saldırganlık belirtileri saptadığından zorla Tübingen’e gönderdi. Çıldırdığı kesinleşince, yaşamının kalanını Neckar ırmağı kıyısında, gözetimine verildiği bir marangoz ailesinin evindeki kulede geçirdi. Tanrı’nın, doğanın ve insanın bir sayıldığı zamanlara geri dönmeyi istemiş, şairin Tanrı ile insanlar arasında bir köprü niteliği taşıdığına inanmıştır.

***

Orada oturuyordum, sensizliği yok ederek,
Hâlâ kendimi düşünmeksizin.
Sonra kalktım, senin kaldığın kalbe girerek,
Tanrının kapısını çalmadan,
Sunmak için sana kendimi.
Oturduğun yerde bulamayınca,
Bırakarak adağı odanın boşluğuna.
Çalmadığım kapının arkasına geçmiştin,
Geldi, bunu bana Tanrı söyleyerek.

***

“Çok şey öğrenmiştir insan.
Göklülerden nicesini adlandırmıştır o
Biz bir söyleşi olalı Ve birbirimizden işitebileli.”

***

Bu dünyanın hoş şeylerini tattım ben,
Gençliğin sevinçleri ne uzun! Ne uzun! Akıp gitti.
Nisan ve Haziran ve Temmuz çok uzakta,
Bir hiçim artık ben,
Yaşamaktan hoşlanmıyorum artık.
Ah, yeşil ağaçların
Bir meyhane levhasındaki gibi
Durduğu şu hoş manzaranın
Önünden geçip gidiyorum.
Çünkü sakin günlerin huzuru
Çok etkiliyor beni.
Bunu hiç sorma bana,
Eğer cevap vereceksem.

2016-01-16T23:26:29+00:00 16 Ocak 2016|6 Yorum

Yazar Hakkında:

Hasta yakını

6 Yorumlar

  1. fatos canborgil 17 Ocak 2016 at 22:57 - Reply

    Yaşayan piyanist David Helfgott da eklenebilir diye düşünüyorum.

    • admin 17 Ocak 2016 at 23:27 - Reply

      Öneriniz için teşekkür ederiz. En kısa sürede eklenecektir.

  2. felsefi 28 Temmuz 2016 at 22:54 - Reply

    marlyn monroe da burda olmasi lazim bence

    • admin 29 Temmuz 2016 at 22:22 - Reply

      Marilyn Monroe hakkında araştırma yaptık, annesi ve dayısının şizofreni hastası olduğuna dair bilgi var fakat kendisiyle ile böyle bir bilgiye rastlamadık.

  3. Gamze 15 Ocak 2017 at 08:35 - Reply

    Marilyn monroe şizofreni değil, bipolar kişilik bozukluğu hastasıdır.

  4. Yakut 26 Eylül 2017 at 16:27 - Reply

    13 Haziran 1928’de Batı Virginia Bluefield’da dünyaya gelmiş John Forbes Nash Jr. Hakkında daha detaylı bilgileri buradan öğrenebilirsiniz: https://paratic.com/john-forbes-nash-jr-kimdir/

Yorum Yap