Şizofreni ya da başka bir yetiyitimli ruhsal bozukluğu olan bir akraba ile ilgili zorlayıcı, yorucu ve beklenmedik durumlarla başetme kuralları
Ruhsal hastalığı olan akrabanız için gerçekçi beklentileriniz olsun.
- Bir yandan her zaman hastanın olumlu özelliklerini bulmaya çalışırken diğer yandan hastalığı kabul edin. Her ne kadar düzelme umudu önemli olsa da gerçekçi olmak durumundadır. Aile hastalığı ve doğurduğu yetiyitimini kabul etmeli, tedavinin başarıyı garantilemediğini anlamalıdır. Tedavi ve iyileştirim işe yarayabilir ancak yavaşça ilerlemek genellikle çok fazla şeyi çok hızlı yapmaya çalışmaktan daha hızlı sonuç verir Hasta hastalıkla aynı şey değildir – her zaman hastanın yaptığı ve söylediği olumlu güzel şeyleri bulun.
- Kolayca ulaşılabilecek hedefler belirleyin. Hastanızın neler başarabileceği konusunda gerçekçi olun. Bunu zaman içerisinde yavaşça öğrenseniz de her zaman en düşük beklentilerle işe başlayın ve küçük bir faaliyet gerçekleştirildiğinde hoş bir sürpriz yaşamaya hazır olun. Hedefler kapsamı sınırlı, çok somut ve tanımlanması kolay ve ulaşılabilir olmalıdır.
- Küçük ilerleme ibaretlerini ödüllendirin. Eğer bir görev ya da hedef karmaşıksa ve tamamlanması zorsa küçük birimlere ayırın. Bu ayın başarılarını geçen ayın başarılarıyla karşılaştırarak kişisel bir ölçüm aracı kullanın. Hastanın şimdiki işlevselliğini hastalıktan önceki işlevselliği ile karşılaştırmayın Görev tamamlandığında ya da “sebat gösterildiğinde” bile kendinizi ve akrabanızı başarılarınız için överek ödüllendirin.
Etkili bir şekilde iletişim kurmayı öğrenin
- Sakin kalın. Hayal kırıklığı ve gerginlik normal olsa da bu duyguları bastırın. Anlaşmazlıklar ve çatışmalar da normaldir ancak böyle zamanlarda duygusal ateşin derecesini düşürün. Sizi sinirlendiren şeyi onu yapan kişiden ayırarak kendinize sakinleşmek için zaman tanıyın. Eğer işler daha da kızışırsa kendinize bir süre mola
alın. - Hastaya yer açın. Mahremiyet ve yalnız geçirilen zaman ailedeki herkes için başetme yöntemi olarak değerli ve önemlidir. Bir aile olarak birlikte zaman geçirmek ve ortak faaliyetler için teklif sunmak iyidir ancak bunu reddetmenin de sakıncası yoktur. Ciddi ruhsal hastalığı olan bir kişi kolayca uyarılıp stres yaşayabilir. Yalnız zaman geçirmek stresin üstesinden gelinmesi için önemli olabilir.
- İşleri karmaşıklaştırmayın. Söylemeniz gerekenleri açık, sakin ve olumlu bir şekilde ve kısa olarak söyleyin. Şizofrenide “bilgi işleme” işlevinde bozulma olduğundan gerekirse söylediklerinizi tekrarlayın.
Günlük bir rutin olarak sorun çözmeyi kullanın
- Sorunları basamak basamak çözün. Değişiklikleri yavaşça yapın. Bir anda sadece bir şey üzerinde çalışın. Beraberce oturun ve bir soruna aceleyle tepki vermeden ya da çözüm bulmadan önce biraz “beyin fırtınası” yapın. Sorunlar normaldir, farkı yaratan onlarla nasıl başa çıktığınızdır.
- İşlerinize her zaman olduğu gibi devam edin. Bir depreşme ya da hastane yatışından sonra aile rutinlerini mümkün olduğu kadar kısa sürede tekrar yerine oturtun. Aile üyeleri ve arkadaşlarla temas halinde kalın ve sadece sizi anlayışla dinlemek için bile olsa- onlardan yardım isteyin. Arkadaş çevrenizin bozulmamasına dikkat edin, toplumsal destek herkes için önemlidir.
- Sınırları belirleyin. Herkesin kuralların neler olduğunu bilmesi gereklidir. Bir evi paylaşmanın basit nezaket kuralları ve sorumlulukları hakkındaki birkaç makul kuralın bilinmesi ortamı sakinleştirir. Kimse kaba, yıkıcı, tehdit edici ya da saldırgan davranışlara hoşgörü göstermemelidir. Ailedeki herkes toplumsal etkileşim için temel beklentiler konusunda fikir birliğine varmalıdır. Bir ruh sağlığı profesyonelinin yardımıyla yazılan bir “aile sözleşmesi” barışın korunmasına yardımcı olabilir.
Kaynak: Robert Paul Liberman; Yetiyitiminden İyileşmeye, Psikiyatrik İyileştirim El Kitabı, s. 322-323, Çeviri Editörü: Prof. Dr. Mustafa Yıldız.
